Tarihteki En Önemli 11 Şehir Ve Yıkılma Hikayeleri


Antik Çağ’da dünyanın en güçlü ve etkili şehirleri öncelikle Asya, Afrika ve Orta Doğu’da bulunuyordu. İskenderiye, Jericho ve Kartaca gibi yerler bir zamanlar Londra, Tokyo veya Washington gibi şehirler kadar etkili ve güçlüydü. Birçoğu önemini yitirirken, diğerleri Roma İmparatorluğu’nun ve diğer Avrupa uluslarının yükselişinden sonra gelişmeye devam etti. Ayrıca Timbuktu gibi daha yeni şehirler de önemli ticaret, kültür veya dini merkezler haline geldi. Yüzlerce veya binlerce yıl önce askeri, ekonomik ve dini güç merkezi olan şehirlerin çoğunluğu artık bu tür bir etkiye sahip değil. İskenderiye ve Bağdat gibi güçlü antik kentlerden bazıları hala var olmasına rağmen birçoğu unutuldu veya harabeye döndü. İşte tarihteki en önemli şehirler ve düşüşleri.

Ayrıca bu içeriğe bakmak isteyebilirsiniz: “Tarihe Damga Vurarak En Uzun Süre Hüküm Süren 10 Güçlü İmparatorluk”

1. İskenderiye, Hristiyanlığın yükselişinden önce antik dünyanın kültür merkeziydi

İskenderiye

Tarihteki en önemli şehirler arasında bulunan İskenderiye, adını MÖ 331’de Kuzey Mısır’da şehri kuran Büyük İskender’den almıştır. Ancak bu şehir, Ptolemy’nin yönetimi altında çiçek açtı. Diodachi Savaşları’nın ardından Ptolemy, İskenderiye’yi Mısır’ın yeni başkenti olarak kurdu. İskenderiye zaman içinde dünyanın en büyük şehri haline geldi.

MÖ 48’de Pompey, Pharsalus Savaşı’nda Julius Caesar tarafından mağlup edildikten sonra sığınak aramak için İskenderiye’ye kaçtı, ancak XIII. Ptolemaios tarafından öldürüldü. Caesar şehre vardığında sıkıyönetim ilan etti ve sürgündeki eş naibi Kleopatra’yı çağırdı. Şehrin çoğu iç savaşta yakıldı. Kleopatra’nın MÖ 30’daki intiharı Ptolemaios Hanedanı’na son verdi. Şehir, önümüzdeki birkaç yüzyıl içinde yağmalandı ve yeniden inşa edildi ve farklı inançlardan insanlar için dini bir merkez haline geldi. Ancak Hristiyanlığın yükselişi, İskenderiye’nin düşüşüne yol açtı.

313’te Milano Fermanı, Hristiyanlara daha fazla özgürlük ve güç verdi. Bu arada Paganizm, Theodosius (379-395) döneminde yasa dışı ilan edildi. 391’de İskenderiye’deki pagan tapınakları ya yıkıldı ya da kiliseye çevrildi. Filozof Hypatia’nın 415’te öldürülmesinden sonra, şehrin sakinleri İskenderiye’den kaçmaya başladılar ve bu da şehrin güç ve nüfuzunda hızlı bir düşüşe yol açtı.

2. Eski Sümerlerin kurduğu Eridu şehrinin İncil’de bahsedilen Babil olduğu düşünülüyor

Eridu

Günümüzde Irak sınırları içerisinde bulunan Eridu, iddiaya göre MÖ 5400’de tanrılar tarafından yaratıldı. Sümer efsanesine göre, tanrıça Innana, memleketi Uruk’a döndükten sonra insanlarla paylaştığı medeniyet armağanlarını almak için Eridu’ya geldi. Eridu’nun önemi siyasi olmaktan çok diniydi. Bilgelik ve büyü tanrısı Enki’nin eviydi. Aslen yerel bir tatlı su tanrısı olan Enki, Büyük Tufan’ın ilk hikayelerinde öne çıkar. Eridu Yaratılışı (MÖ 2300 dolaylarında bestelenmiştir), İncil’deki Yaratılış Kitabı’ndan önceye dayanan Büyük Tufan’ın en eski tanımıdır ve tanrıların iradesiyle büyük bir gemi yapan iyi adam Utnapiştim’in hikayesidir. Bu hikayenin, Nuh’un Gemisi hikayesinin başlangıcı olduğu söylenir.

Bazıları Eridu’nun İncil’deki Babil şehri olduğuna ve Amar-Sin Zigguratı’nın Yaratılış Kitabı’nda bahsedilen Babil Kulesi olduğuna inanıyor. Eridu, MÖ 600’de tamamen terk edildi ve önemini yitirdi.

3. İspanyollar şehri fethetmeden önce Tenoktitlan, Aztek uygarlığının merkeziydi

Tarihteki en önemli şehirler

Aztek efsanesine göre, 1345 yılında Tenoktitlan’ı kuran insanlar, Meksika’nın kuzeybatı çölündeki bir mağaradan Texcoco Gölü’ne göç etmişler. Yolculuk sırasında Aztek rahipleri, yönler fısıldayan, Mexica’ya adını veren ve kendisine uygun gördüğü şekilde ibadet edilirse büyük zenginlik ve refah vadeden tanrı Huitzilopochtli’nin büyük bir idolünü taşıdı.

Yolculuk sırasında, Huitzilopochtli’nin kız kardeşi Malinalxochitl’in oğlu Copil, Mexica’nın tanrıça annelerini terk etmesinin intikamını almak için bir isyan başlatmaya çalıştı. Copil öldürüldü ve Huitzilopochtli göçmenlere Copil’in kalbini Texcoco Gölü’ne atmalarını söyledi. Kalbin düştüğü yer, Tenoktitlan’ı inşa ettikleri yerdi.

Şehrin kalbi, üç girişi olan ve 78 ayrı yapıdan oluşan surlarla çevrili kutsal bölgeydi, bunlardan en önemlisi muhtemelen Büyük Tapınak idi. İki kat merdivenle ulaşılan piramit platformunun tepesinde ikiz tapınaklar vardı. Kuzeydeki tapınak yağmur tanrısı Tlaloc’a, güneydeki tapınak ise savaş tanrısı Huitzilopochtli’ye adanmıştır.

Tarihteki en önemli şehirler arasında bulunan Tenoktitlan, yaklaşık 200 yıl boyunca Aztek uygarlığının başkenti ve dini merkeziydi. 1521 yılında, Hernan Cortes liderliğindeki İspanyollar Aztek şehrine saldırdı ve böylece şehir düştü.

4. Uruk, tarihteki ilk gerçek şehir olarak kabul edilir

Uruk

Tarihteki en önemli şehirler arasında bulunan Uruk, bölgedeki en büyük şehir merkezi ve bir ticaret merkezi olduğu MÖ 4100-3000 yılları arasında Mezopotamya’nın en etkili şehriydi. Uruk’un MÖ 3500 ile 3000 yılları arasında yazı dilinin icat edildiği yer veya yerlerden biri olduğu düşünülmektedir. Bir kamışla kırmızı kilde belirli işaretler yapmaktan oluşan bu en eski yazı diline “çivi yazısı” denir.

Uruk, kuruluşundan itibaren doğal ve insan yapımı nedenlerden dolayı sakinlerin şehri terk ettikleri yaklaşık MS 300 yılına kadar sürekli olarak iskan edildi. 19. yüzyılın ortalarında kazılana kadar terk edilmiş ve unutulmuş olarak kaldı.

5. Jericho, 1573 yılındaki bir deprem nedeniyle yıkılmadan önce bir Tunç Çağı metropolüydü

Tarihteki en önemli şehirler

Jericho’yu çevreleyen bölge, son buzul çağı sona erdiğinde bile popüler bir avlanma yeriydi. Bölge, yaklaşık 3,6 metre yüksekliğinde ve 1,8 metre genişliğinde bir taş duvarla çevriliydi. Bu duvarın, yerleşim yerini selden korumak için yapıldığı düşünülüyor.

Eriha’nın kuzeyinde bulunan Mitannite eyaletinde Maryannu olarak bilinen aristokratların yükselişi nedeniyle Jericho ve çevresi daha fazla kentleşmişti. Bu zamana kadar Jericho, kerpiçten yapılmış, etkileyici görünümlü ama çok sağlam olmayan duvarlarla çevriliydi. MÖ 1573 civarında şehir büyük bir depremle yıkıldı.

6. Babil, tarihin en eski yazılı yasalarından birine ev sahipliği yaptı

Babil

Belki de en ünlü duvarlı antik kent Babil’dir. Bugünkü Irak’ta Fırat Nehri kıyısında yer alan ve Hammurabi Kanunları olarak bilinen en eski yazılı yasal kanunlardan birini oluşturan Kral Hammurabi’nin saltanatı sırasında büyük bir askeri güç haline geldi. İmparatorluk, Hammurabi’nin ölümünden sonra dağıldı. Birkaç yüzyıl boyunca küçük bir krallıktı, ancak II. Nebukadnezar’ın (MÖ 605-562) hükümdarlığı altında Babil bir kez daha tarihsel olarak güçlü bir şehir haline geldi. MÖ 600’e kadar, Babil birçok kişi tarafından dünyanın merkezi olarak kabul edildi. II. Nebukadnezar şehrin etrafını 12 metre yüksekliğinde ve üzerlerinde araba yarışları yapılabilecek kadar kalın duvarlarla çevreledi.

Babil, II. Nebukadnezar’ın MÖ 562’de vefatından sonra hızla geriledi. Şehir, MÖ 539’da Perslerin eline geçti ve Büyük İskender gibi insanların çabalarına rağmen eski önemini bir daha asla geri kazanamadı.

7. Kartaca, bir zamanlar Akdeniz’in en güçlü şehriydi

Tarihteki en önemli şehirler

Kuzey Afrika’nın kıyısında yer alan Kartaca, yüzyıllar boyunca Akdeniz’in en güçlü ve en zengin şehriydi. MÖ 332’de Büyük İskender güçlü Tire şehrini yok etti. Birçok Tiranlı mülteci, zenginliklerini ve nüfuzlarını da beraberinde getirerek Kartaca’ya kaçtı. Şehir ayrıca, Masaesyli ve Massylii kabileler ile iyi bir ilişki kurdu. Kartaca’nın Akdeniz’in en zengin ve güçlü şehri olmasının ana nedenleri bunlardı.

Kartaca bölgedeki en güçlü şehir olduğu için çatışmalara girmesi gerekti. MÖ 317’de Syracuse’lu Agathocles, Kartaca’yı ele geçirmek amacıyla Kuzey Afrika’yı işgal etti. Agathocles yenilgiye uğradı, ancak MÖ 264’te Kartacalılar yeniden savaşa girdi. Bu seferki düşman güçlü Roma İmparatorluğu idi.

Üstün deniz gücü nedeniyle Kartaca, Roma İmparatorluğu’nu Batı Akdeniz’de ticaret yapmaktan alıkoyan anlaşmasını uygulayabilmişti. Romalılar, Birinci Pön Savaşı sırasında birkaç zafer elde ettiler ve sonunda MÖ 241’de Kartaca’yı yendiler. Kartaca Sicilya’nın kontrolünü bıraktı ve savaş tazminatı ödemesi emredildi. İkinci Pön Savaşı, MÖ 218’de Hannibal, Roma’nın müttefiki olan bir İspanyol şehrine saldırdığında patlak verdi. MÖ 202’de Kuzey Afrika’daki Zama Savaşı’nda yenildi ve Kartaca yine ağır bir savaş tazminatıyla vuruldu. Üçüncü Pön Savaşı, MÖ 149’da Kartacalılar’ın Roma’nın Kartaca’nın dağıtılması ve daha sonra iç kısımda yeniden inşa edilmesi de dahil olmak üzere talep listesini reddetmesinden sonra patlak verdi. Üç yıllık bir savaşın ardından, Romalılar MÖ 146’da Kartaca’yı yağmaladılar ve yakıp kül ettiler.

8. Ur, Güney Mezopotamya’daki en önemli şehirlerden biriydi

Tarihteki en önemli şehirler

Güney Mezopotamya’da (şimdi Irak) bulunan Ur, Basra Körfezi’nde önemli bir limandı. Ur, MÖ 5000 ile 4100 yılları arasında kurulan küçük bir köydü. MÖ 3800’de ise yerleşik bir şehre dönüştü. Kentin konumu, ticaret merkezi olmasının ana nedeniydi. Dicle ve Fırat’ın Basra Körfezi’ne döküldüğü noktada bulunuyordu. Bölgedeki kazılar, en azından erken dönemlerde Ur’un çok zengin bir şehir olduğuna ve sakinlerinin bölgedeki diğer şehirlerin vatandaşlarından çok daha rahat yaşadığına dair kanıtlar buldu.

MÖ 2047-2030 yılları arasında hüküm süren Ur-Nammu, Babil Kralı Hammurabi’nin geliştirdiği sistemden yaklaşık 300 yıl önce gelen yazılı bir hukuk sistemi yarattı. Ur-Nammu’nun oğlu Ur’lu Shulgi (M.Ö. 2029-1982), kendini kültürel ilerlemeye ve mükemmelliğe adamış bir kentsel topluluk yaratmaya çalıştı. Ayrıca Sümer bölgesinin sınırı boyunca yaklaşık 250 km uzunluğunda bir duvar inşa etti. Ancak duvarın iki ucu da sabitlenmemişti, bu yüzden potansiyel işgalciler duvarın etrafından dolaşabilirlerdi. MÖ 1750’de Elam krallığı surları dolaştı, Ur’u yağmaladı ve hüküm süren kralı tutsak olarak aldı.

Tarihteki en önemli şehirler arasında bulunan Ur, MÖ 1750’de yağmalandıktan sonra yüzlerce yıl boyunca bir kültür merkezi olarak kalsa da, iklim değişikliği ve toprağın aşırı kullanımı, sakinlerin yavaş yavaş Mezopotamya’nın kuzey bölgelerine veya güneye Canaan ülkesi gibi bölgelere göç etmesine neden oldu. Böylece şehir önemini yitirdi ve en nihayetinde terk edildi.

9. Timbuktu, zenginliği ve gizemiyle ünlü Afrika’nın önemli bir ticaret ve eğitim merkeziydi

Tarihteki en önemli şehirler

Mali’de bulunan Timbuktu, 1100 yılı civarında Tuareg göçebeleri tarafından kuruldu. Timbuktu, Afrika’dan Akdeniz’e altın, fildişi ve köleler gönderdiği 14. yüzyılda büyük bir ticaret merkezi oldu. Ayrıca tuz gibi malları ticaret yolu boyunca güneye taşıdılar. Aslında, 14. yüzyıl Arap tarihçisi el-Umari, Batı Afrika’daki insanların “bir fincan tuzu, bir fincan altın tozuyla değiştireceklerini” söyledi.

Tarihteki en önemli şehirler arasında bulunan Timbuktu, bu ticaretler sayesinde çok zengin oldu. Hükümdarı Mansa Musa, şehre İslami eğitim için önemli bir merkez olarak ün kazandıran üniversiteler kurdu. Camiler resmi eğitimin merkezi olmasına rağmen, gayri resmi öğretim alimlerin evlerinde gerçekleşti. Şehrin bir öğrenme merkezi olarak düşüşü, 1591’de Faslı askerler tarafından ele geçirildiğinde başladı.

10. Bağdat, zamanında Orta Doğu’nun en önemli şehriydi

Tarihteki en önemli şehirler

Bağdat, 762 yılında Abbasi Halifesi Cafer Abdullah el-Mansur’un İslam imparatorluğunun yeni başkenti olarak kuruldu. Abbasiler 750’de iktidara gelmişti ve imparatorlukları Arap Yarımadası, Kuzey Afrika, Levant, Suriye, Irak, İran ve günümüz Afganistan’ının bazı kısımlarını kapsıyordu. 8. yüzyıldan 13. yüzyılın ortalarına kadar süren İslami Altın Çağ boyunca, yenilikçi bir dairesel tasarımla inşa edilen surlarla çevrili Bağdat şehri, bilim alanlarında önde gelen kişilere ev sahipliği yapan önemli bir bilgi merkezi haline gelmişti.

Ocak 1258’de göçebe Moğol savaşçılarından oluşan devasa bir ordu Bağdat’ın çevresine ulaştı ve Halife el-Mustasim’e teslim olmasını emretti. Halife el-Mustasim teslim olmak yerine, onları surlarla çevrili şehre saldırmaya teşebbüs etmeye cesaretlendirdi ve bunun üzerine Moğollar saldırdılar. 10 gün süren kanlı savaşın ardından Moğol ordusu Bağdat’ı ele geçirdi. Ünlü Bilgelik Evi de dahil olmak üzere binalar yıkılırken, şehrin sakinlerinin neredeyse tamamı ya öldürüldü ya da köleliğe zorlandı. Binlerce değerli el yazması Dicle Nehri’ne atıldı.

Moğol ordusu geldiğinde, Abbasiler artık siyasi bir güç veya askeri bir güç olarak görülmüyordu. Hatta yıllarca Moğollara haraç ödemişlerdi. 1251’de Abbasiler, Mongke, Büyük Han olduğunda taç giyme töreninde saygılarını sunmak için bir heyet gönderdiler, ancak Mongke, Moğol İmparatorluğu’nun başkenti Karakurum’a Moğollara tam olarak boyun eğmesi için el-Mustasim’in şahsen gelmesinde ısrar etti. Halifenin bunu yapmayı reddetmesi, Moğolların Bağdat’a saldırma kararına yol açtı.

Bağdat’ın yağmalanması İslami Altın Çağ’ı sona erdirdi ve şehrin kendisini toparlaması yüzlerce yıl aldı. 1534’te Osmanlı İmparatorluğu tarafından ele geçirilen şehir, 1917’de Birinci Dünya Savaşı sırasında İngilizler tarafından ele geçirilene kadar Osmanlı yönetiminde kaldı. Bağdat, 1932’de İngiliz yönetiminden bağımsızlığını kazandıktan sonra Irak’ın başkenti oldu.

11. Ayutthaya, Asya’da büyük bir ticari ve siyasi bir merkezdi

Tarihteki en önemli şehirler

Tayland’da Chao Phraya, Lopburi ve Pa Sak nehirlerinin birleştiği yerde bir adada bulunan Ayutthaya, 1351 yılında Kral Ramathibodi tarafından kurulmuştur. Bir çiçek hastalığı salgınından kaçmak için bu bölgeye gitmiş ve sonunda şehri kendi başkenti ilan etmiştir. Şehir, Siam Körfezi’nin gelgit deliğinin üzerinde bulunduğundan diğer uluslar ona deniz yoluyla saldıramadı. Konumu aynı zamanda şehrin tüm Asya’daki en önemli ticaret merkezlerinden biri haline gelmesinin büyük bir nedeniydi. Kentin erken ticari ilişkiler kurduğu ülkelerden biri de Çin idi. Şehir, Çin’e aromatik ve süs eşyası gibi mallar tedarik etti ve karşılığında Çin ipek ve seramiklerinin dağıtım merkezi oldu. 1511’de Portekiz, Ayutthaya ile ticari ilişkiler kuran ilk Avrupa ülkesi oldu.

Şehir aynı zamanda Batı ile Doğu arasında önemli bir siyasi bağlantıydı. Ayutthaya kraliyet mahkemesi, Fransa, Hindistan, Çin ve Japonya gibi ülkelere büyükelçiler gönderirken, yabancılar Siyam hükümetinde görev yaptı. 16. yüzyılda Portekizli kaşif Fernao Mendez Pinto tarafından Doğu’nun Venedik’i olarak tanımlanan şehir, 1700’de yaklaşık 1.000.000 kişilik bir nüfusa sahipti ve bu da onu dünyanın en büyük şehirlerinden biri haline getirdi. Ancak Burma Ordusu, 1767’de Ayutthaya’ya saldırdı, şehri yaktı ve sakinleri şehri terk etmeye zorladı.

Kaynak: 1

Kommentar verfassen

%d Bloggern gefällt das:
Türkçe altyazılı porno izle